رئیسجمهور در سفر به قم از آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران خبر داد، اما با توجه به بدعهدیهای مکرر آمریکا و اظهارات اخیر دونالد ترامپ، کارشناسان نسبت به پایداری این فرصت اقتصادی تردید دارند و بر لزوم پرهیز از شرطی شدن اقتصاد تأکید میکنند.
به گزارش خبرگزاری مهر، روزنامه آگاه در گزارشی تحلیلی به ابعاد مختلف تفاهم ایران و آمریکا درباره آزادسازی داراییهای بلوکهشده پرداخته است. بر اساس این تفاهم که در ایام جنگ ۴۰ روزه و با میانجیگری قطر و همراهی برخی کشورهای منطقه حاصل شد، آمریکا متعهد شده است تمامی وجوه و داراییهای محدود یا مسدودشده جمهوری اسلامی ایران را در دسترس قرار دهد. این بند که توسط روسای جمهور دو کشور امضا شده، شامل تمامی حسابهای اصلی و وجوهی میشود که برای پرداخت به ذینفع نهایی تعیینشده از سوی بانک مرکزی ایران در نظر گرفته شده است.
آزادسازی تدریجی ۲۵ میلیارد دلار؛ وعده یا واقعیت؟
محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، ۳۰ خرداد در گفتوگویی با خبرگزاری دولت، از آزادسازی کامل و تدریجی داراییهای بلوکهشده ایران خبر داد و مجموع آن را حدود ۲۵ میلیارد دلار عنوان کرد. وی برداشته شدن سایه جنگ از کشور را عاملی برای کاهش فشارهای اقتصادی بر مردم دانست. همچنین سیدعلی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، روز اول تیر در حاشیه آیین نواختن زنگ آغاز معاملات بورس، از آغاز اقدامات بانک مرکزی برای آزادسازی این منابع خبر داد، اما از جزئیات زمان دقیق ورود این داراییها اظهار بیاطلاعی کرد.
توسعه زیرساختها؛ اولویت اصلی داراییهای آزادشده
معاون اجرایی رئیسجمهور با اشاره به اینکه داراییهای آزادشده صرف توسعه زیرساختهای کشور خواهد شد، گفت: توسعه کریدورها، راهها و فرودگاهها موجبات رفاه و آسایش مردم را فراهم میکند و با در اختیار داشتن منابع کافی، میتوان برای سازندگی و پیشرفت اقصی نقاط کشور گام برداشت. این در حالی است که کارشناسان اقتصادی تأکید دارند اثر آزادسازی منابع ارزی بر نرخ دلار در صورتی پایدار خواهد بود که با سیاستهای پولی و مالی هماهنگ همراه شود، در غیر این صورت بازار ممکن است پس از مدتی دوباره با فشار تقاضا و نوسان روبهرو شود.
بدعهدیهای آمریکا؛ سایهای بر فرآیند آزادسازی
با وجود خوشبینیهای اولیه، سابقه آمریکا در خروج از توافق برجام و اظهارات اخیر دونالد ترامپ که بهراحتی زیر تفاهمنامه تهران–واشنگتن زد و تجاوز اخیر به ایران را پذیرفت، تردیدهای جدی را در مورد پایبندی واشنگتن به تعهداتش ایجاد کرده است. کارشناسان معتقدند آمریکا همواره از این منابع به عنوان «اهرم فشار» در مذاکرات استفاده کرده و هر بار که تنشها افزایش یافته، دسترسی به این پولها را محدود یا مسدود کرده است. با این حال، نقشآفرینی قطر به عنوان میانجی و نگهداری این پولها در دوحه، میتواند تا حدودی فشار آمریکا را مدیریت کرده و روابط این کشور عربی با هر دو طرف را حفظ کند.
پرهیز از شرطی شدن اقتصاد؛ درسهایی از شهید رئیسی
یکی از مهمترین نکاتی که در این گزارش به آن اشاره شده، پرهیز از شرطی شدن اقتصاد است. کارشناسان تأکید دارند نباید گشایش گرههای اقتصادی را به پرونده آزادسازی داراییها گره زد، چراکه شهید آیتالله رئیسی بارها بر عدم شرطیسازی اقتصاد تأکید میکردند. حتی در صورت آزادسازی کامل این منابع، کارشناسان آن را بیشتر شبیه به یک «کمهزینه اضطراری» میدانند تا یک سرمایهگذاری بلندمدت.
- محورهای کلیدی تفاهم: آزادسازی ۲۵ میلیارد دلار دارایی، توسعه زیرساختها، نقش میانجیگری قطر
- چالشهای پیشرو: بدعهدیهای آمریکا، نوسانات بازار ارز، لزوم هماهنگی با سیاستهای پولی و مالی
آنچه کشور را از تنگناهای اقتصادی عبور میدهد، سرمایهگذاری در سرمایه انسانی، ارتقای بهرهوری، توسعه فناوریهای بومی، اصلاح نهادهای اقتصادی ناکارآمد و اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت و امنیت ملی است. از این منظر، حتی در صورت تداوم تحریمها نیز میتوان مسیر رشد را ادامه داد و در صورت لغو آنها، فرصتهای جدید را بهدرستی مدیریت و جذب کرد.
رضا حبیبی، از روزنامهنگاران جوان و آیندهدار در عرصه رسانه است که با انرژی و اشتیاق فراوان در مجله خبری مشغول به فعالیت است. او با تسلط بر ابزارهای نوین خبری و شبکههای اجتماعی، به سرعت توانسته جایگاه خود را به عنوان یک خبرنگار فعال و تأثیرگذار تثبیت کند.